Perfect Days: Tekrarın içinde yaşamak, yoksunluğu unutmak mı?

Perfect Days (2023) · Yönetmen: Wim Wenders

Spoiler uyarısı: Yazı önemli sahneleri ve filmin son bölümünü tartışır.

Perfect Days, Hirayama’nın günlerini tekrarlanan hareketlerle kurar: uyanmak, hazırlanmak, çalışmak, yemek yemek ve okumak. Bu düzen ilk bakışta küçük şeylerin mutluluğuna ilişkin bir öğüt gibi görünebilir. Wenders’in filmi daha dikkatli izlendiğinde tekrarın bir duyarsızlaşma değil, çevreye farklı biçimde dikkat edebilme alanı olduğu sezilir. Aynı hareketin yeniden yapılması, günün tamamen aynı yaşandığı anlamına gelmez. Fakat bu dikkat, hayatın bütün sorunlarını çözen bir reçete de değildir.

İşin ayrıntısını seyretmek

Tuvalet temizliği sahnelerinde kamera yalnızca işin sonucuna bakmaz. Araçların hazırlanması, yüzeylerin kontrol edilmesi ve görünmeyen noktalara ulaşma çabası, emeğin bilgisini açar. Bir işi iyi yapmak, dışarıdan kolay görünen çok sayıda küçük karara dayanır. Hirayama’nın titizliği, düşük itibarlı sayılan bir işte ustalık bulunamayacağı varsayımına itiraz eder. Saygı, mesleğin toplumsal konumundan önce yapılan işe yönelir.

Bununla birlikte bu sahnelerin görsel temizliği eleştirel bir soru da doğurur. İşin hijyenik ve sakin sunumu, çalışma koşullarının zorluğunu olduğundan hafif gösterebilir mi? Film ücret, beden yorgunluğu ve kurumsal haklar üzerine geniş bir anlatı kurmaz. Bu sınır, emeğe gösterdiği dikkati değersiz kılmaz; ama seyircinin karakterin huzurunu bütün çalışanlara uygulanabilir bir hayat modeli saymasını engellemelidir. Bir kişinin ritmi, toplumsal çözüm değildir.

Kaset, kitap ve ağaç

Müzik dinleme, okuma ve ağaçları fotoğraflama alışkanlıkları, nostaljik nesnelerin kendiliğinden daha sahici olduğu iddiasına indirgenmemelidir. Önemli olan bu nesnelerle kurulan kullanım ilişkisidir. Hirayama bir parçayı bitene kadar dinleyebilir, bir görüntünün tekrarına yeniden bakabilir. Film, sürekli yenilik tüketmek yerine dikkatin sürdürülmesini görünür kılar. Eski bir araç tek başına bu dikkati garanti etmez; ona ayrılan süre önemlidir.

Ağaç gölgeleri ve ışığın yapraklar arasından geçişi, tekrarın fark üretmesini somutlaştırır. Bakılan şey aynı ağaç olabilir, görüntü aynı değildir. Bu gözlem, gündelik hayatın değeri için büyük olaylara ihtiyaç olmadığını düşündürür. Yine de estetik algının ayrıcalığı sorulmalıdır. Güvensizlik içinde yaşayan herkes durup bakacak zamana veya enerjiye sahip olmayabilir. Güzelliği fark edememek her zaman kişisel dikkatsizlik değildir.

Düzeni bozan insanlar

Genç çalışma arkadaşının farklı öncelikleri, Hirayama’nın ritmini tek doğru hayat biçimi olarak görmemizi zorlaştırır. Aynı iş, farklı kişiler için farklı anlam taşır. Gençlik otomatik bir yüzeysellik değildir; sakinlik de otomatik bilgelik değildir. Film bu karşılaşmalarda hafif bir mizah kurar. İnsanlar birbirine tamamen benzemeden aynı gündelik düzeni paylaşmaya çalışır. Yakınlık, hayat tarzlarının eşitlenmesini gerektirmez.

Aileyle ilgili karşılaşmalar, Hirayama’nın bugünkü hayatını geçmişsiz bir seçim olmaktan çıkarır. Düzenin ardında açıklanmamış bir kırılma ve hâlâ hissedilen bağlar vardır. Kōji Yakusho’nun oyunculuğunda küçük yüz değişimleri bu arka planı uzun itiraflardan daha fazla duyurur. Suskunluk, hiçbir sıkıntı bulunmadığına kanıt değildir. Bazen sürdürülebilir bir hayat, her şeyi çözmüş olmaktan değil, çözülemeyeni belirli bir mesafede tutabilmekten doğar.

Son yüzde birlikte kalan duygular

Finaldeki uzun yakın planı saf mutluluk ya da gizli mutsuzluk diye tekleştirmek filmin inceliğini azaltır. Gülümseme ve keder aynı bedende bulunabilir. Perfect Days’in sınırı, izlediğimiz sakinliğin maddi koşullarını yeterince tartışmamasıdır. Gücü ise iyi bir hayatı sürekli yükselme ve görünür başarıyla ölçmeye karşı başka bir zaman duygusu kurmasıdır. Filmden çıkarılabilecek verimli soru daha azla yetinmek zorunda mıyız değil, yaşamamız gereken günlerin içinde neye dikkat verebildiğimizdir.

Künye ve başvuru kaynağı

NEON film sayfası. Bu bağlantı film bilgisine başvuru içindir. Sahne çözümlemeleri ve eleştirel değerlendirmeler bu yazının özgün yorumudur.