La Dolce Vita: Görünürlüğün bitmeyen yorgunluğu
La Dolce Vita’daki dolaşma, sınırsız hazza ulaşan bir hayatın rahatlığı gibi görünür.
La dolce vita (1960) · Yönetmen: Federico Fellini
Spoiler uyarısı: Bu inceleme filmin önemli sahnelerini ve son bölümünü tartışır.
La Dolce Vita’daki dolaşma, sınırsız hazza ulaşan bir hayatın rahatlığı gibi görünür. Marcello partilere, gösterilere ve şehrin farklı çevrelerine girer; fakat bu hareket bir hedefe varmaz. Görmek, görünmek ve bir sonraki olayı yakalamak, yaşamanın kendisine dönüşür. Fellini, tüketilen hazların sayısından çok, deneyimin ne zaman gerçekten yaşanmış sayılabileceğini sorgular.
Haberin içine giren hayat
Marcello’nun mesleği onu olayların hem yakınına hem dışına yerleştirir. Bir karşılaşmayı yaşarken aynı zamanda onun haber değerini sezmek zorundadır. Bu konum, yakınlığı mesleki fırsata dönüştürme tehlikesi taşır. Kamera ve fotoğraf makineleri, gerçeği kaydettikleri kadar davranışları düzenler. Gösteri, sonradan eklenen bir katman değil, insanların baştan kendilerini ona göre kurduğu bir çevredir.
Filmin bölüm bölüm ilerlemesi, tek bir ahlaki düşüş çizgisinden daha yorucu bir tekrar yaratır. Her gece yeni bir imkân vaat eder; sabah olduğunda aynı boşluk başka bir görüntüyle geri döner. Şehir, etkileyici mekânları ve kalabalıklarıyla hem çekicidir hem tüketicidir. Seyircinin görsel haz alması, karakterin tüketim döngüsünden kolayca ayrılamaz. Film eleştirdiği gösterinin büyüsünü kendisi de üretir.
Kültürün sığınak olamayışı
Marcello’nun daha ciddi ve anlamlı hayat arayışı, entelektüel saygınlığa yöneldiğinde de güvence bulmaz. Sanat, yüksek kültür ve düşünce, kişinin kendi iç gerilimlerinden otomatik kaçış alanı değildir. Fellini bu sarsıntıyı, bayağı eğlenceye karşı yüce kültürün basit üstünlüğünü kurmak için kullanmaz. Bir hayatı dışarıdan nitelikli gösteren işaretler, onun içeride nasıl yaşandığını açıklamayabilir.
Duyamamanın son görüntüsü
Finalde iletişimin kurulamaması, yalnızca iki kişi arasındaki mesafeden ibaret değildir. Sürekli uyaranla çevrili bir insanın yalın bir çağrıyı duyma yetisinin aşınması gibi de okunabilir. Filmin bazı kadın figürlerini erkek krizinin işaretleri haline getirmesi önemli bir sınırdır. Buna rağmen La Dolce Vita, haz düşmanlığı yapan bir öğüde indirgenemez. Asıl soru, hayatın içinde dolaşırken onunla gerçekten temas kurup kuramadığımızdır.
Künye ve kaynak
Film bilgisi: BFI film arşivi. Bu bağlantı künyeye başvuru içindir; yazıdaki eleştirel yorumlar bu metne aittir.